Ana Fikir #54

Elon Musk'ın 5 Adımlı Verimlilik Formülü

Burada sıklıkla verimliliği arttıran araç-gereçlerden, yapay zeka çözümlerinden bahsediyoruz ama daha onlara gelene kadar, hiçbir ekstra yardım almadan, hiçbir şey kullanmadan da verimliliğe doğru yürümenin yolları var.

Hayata ve olanaklara nasıl yaklaştığınız her şeyi değiştirebilir…

Bunu çok iyi özetleyen bir söz var. Steve Jobs'un 1995 yılında Robert X. Cringely ile yaptığı ve daha sonra “The Lost Interview” olarak yayınlanan mülakatta şöyle diyor;

Sizin hayat dediğiniz her şey, sizden daha akıllı olmayan insanlar tarafında yaratıldı. Ve siz de onu değiştirebilir, etkileyebilir ve kendi şeylerini yaratıp başkalarının da kullanmasını sağlayabilirsiniz.

Sürücüsüz Robotaksi çıkarmaya hazırlanan Tesla ve Mars’a gidip gelecek roketler geliştirmeye kafayı takmış SpaceX’in aykırı adamı Elon Musk da işte tam bu “her şey mümkün” şiarıyla hareket edenlerden.

Ona göre her şey 5 adımda optimize edilebilir.

Musk, bu yöntemi Tesla fabrikalarını iyileştirirken geliştirmiş, ama sadece büyük fabrikatörlerin işine yarayacak bir yöntemden bahsetmiyoruz. Tatil planlamaktan e-posta yönetimine, hatta akşam yemeği hazırlamaya kadar her türlü görevi yeniden düşünmenin basit ve net bir yolunu sunuyor;

Her Gereksinimi Sorgula
Gereksiz Parçaları Sil
Kalanları Basitleştir
Döngü Süresini Hızlandır
Otomatikleştir

Musk, şunun altını kalın harflerle çiziyor; bu adımlar rastgele değil, sırayla uygulanmalı. Musk buna “acımasız netlik” diyor, yani “her zaman böyle yapılıyordu” bahaneleriyle uğraşmıyor. Her şeyi sorguluyor, gereksiz olanları atıyor ve işe yaramayanı eliyor.

Musk’un bilmiş tarzıyla bu adımları özetleyelim;

Adım 1: Her Gereksinimi Sorgula

İlk olarak, her şeyi olduğu gibi kabul etmeyi bırakın. Her kural ve adım için “Neden?” diye sorun. Çünkü bazen kurallar sebepsiz ve mantıksız yere ordalar ve inanmayacaksınız ama kimse onları sorgulamayı düşünmemiş.

İş: Kimsenin okumadığı haftalık bir rapor mu hazırlıyorsunuz? Neden var ki bu? Belki 4 yıl önce istifa edip gitmiş aksi bir müdürün isteğiydi ve o gidince bu rapor kimsenin umurdan olmayan bir hale geldi ama sizin 1 haftanızı yiyor?
Ev: Her gün her odayı süpürmek gerçekten gerekli mi? En son süpürdüğünüzden beri misafir odasının kapısı hiç açılmamışsa bile gerçekten süpürmeli mi?

Alışkanlıkları sorgulayıp gerçekten zamanınıza değen şeyleri görmekle ilgili.

Adım 2: Gereksiz Parçaları Sil

Şimdi, sembolik makasınızı alın ve işe yaramayan her şeyi kesin. Musk’ın kuralı: Kestiğiniz şeylerin en az %10’unu özlemiyorsanız, yeterince kesmemişsiniz demektir.

İş: Tesla’da, bir kerelik bir hatadan doğan gereksiz bir güvenlik kuralını kaldırdılar. Sonuç? Daha hızlı üretim. Sizin işinizde, belki kimsenin önemsemediği ekstra bir onay adımını atlayabilirsiniz.
Ev: 10 adımlı bir tarif mi yapıyorsunuz? Maydanoz doğramak sadece görsellik içinse ve kimse fark etmiyorsa, atın gitsin.

Daha az dağınıklık, daha çok odak—yapılacaklar listenizi sadeleştirmek gibi.

Adım 3: Kalanları Basitleştir

Fazlalıkları attıktan sonra, geriye kalanı olabildiğince kolaylaştırın. Akıcı ve basit hale getirin.

İş: Tesla, 2017-2018’de Model 3 üretimini basitleştirerek kaostan kaçındı. Siz de belki üç uygulama yerine bir takvim ve görev uygulaması kullanabilirsiniz.
Ev: Parti mi veriyorsunuz? Beş çeşit yemek planı yerine taco bar yapın. Aynı eğlence, daha az stres.

Görevlerinize bir makyaj yapın—aynı sonuçlar, daha az zahmet.

Adım 4: Döngü Süresini Hızlandır

Kaliteden ödün vermeden dakikaları (veya saatleri) tıraşlamak.

İş: E-postalarınızı toplu halde, 30 dakikada cevaplayın, gün boyu ping pong oynamak yerine.
Ev: Çamaşır mı yıkıyorsunuz? Kurutucudan çıkar çıkmaz katlayın, üç gün bekletmek yerine.

Gününüzü ileri sarın—aynı kalite, daha hızlı tempo.

Adım 5: Otomatikleştir

Son durak: Tekrar eden her şeyi teknolojiye bırakın. Ama dikkat—ilk dört adımı halletmeden otomatikleştirmeyin, yoksa sadece kaosu otomatik pilota alırsınız.

İş: Proje uygulamanızda otomatik hatırlatmalar ayarlayın, böylece son teslim tarihlerini manuel takip etmezsiniz.
Ev: Faturalarınızı otomatik ödeyin, “Unuttum” gecikme ücretlerine elveda deyin.

Sizi kollayan bir robot asistan gibi.

Fremont Fabrikasının Başarı Özeti

Tesla’nın Fremont fabrikası, Musk’ın ekibi bu adımları uygulamadan önce bir karmaşaymış—aptal kuralları sorgulamışlar, israfı kesmişler ve akıllıca otomatikleştirmişler. Kaosu iyi yağlanmış bir makineye dönüştürdüler.

Siz de aynısını yapabilirsiniz, ister bir iş deadline’ını ezin, ister bulaşık dolu bir lavaboya sinirlenmeyin. Önemli olan, odaklanmak ve gerisini atmak.

Özetleyelim;

Sorgula: Bunu neden yapıyorum?
Sil: Kimse fark etmeden neyi atabilirim?
Basitleştir: Bunu nasıl daha az baş ağrısı yapabilirim?
Hızlandır: Nerede tempo artırabilirim?
Otomatikleştir: Teknoloji bunu benim için halledebilir mi?

Artık Korumalar Sadece Ünlülere Özel Değil, Herkes Onları Kiralayabiliyor

Eskiden korumalar deyince aklınıza sadece ünlüler gelirdi, değil mi? Ama artık işler değişti; isteyen herkes Uber’den araba kiralar gibi silahlı koruma kiralayabilir hale geldi!

Karşınızda “The Protector”.

Düşünün: Uber’e girip taksi çağırır gibi, bu uygulamayla arkanızı kollayacak birini buluyorsunuz. Ama bu sefer gelen bir araba değil, eski asker ya da polislik yapmış, işinin ehli bir profesyonel. Tek fark, sizi trafiğe değil, tehlikelere karşı koruması!

Kavgaya mı karışacak gibisin, uygulama şahane bir kolaylık sunuyor: birkaç dokunuşla kendine elit bir güvenlik ekibi ayarlayabiliyorsun. Üstelik korumanın nasıl görüneceğine bile sen karar veriyorsun! Şık bir takım elbiseli, karizmatik bir tip mi istersin, yoksa tam donanımlı, taktik teçhizatlı bir komando mu? Seçim senin. Ha bir de, Cadillac Escalade gibi lüks araçlarla gezme şansı da cabası. Havalı, değil mi?

Saati 200 dolar, en az beş saatlik rezervasyon yapman lazım.

Evet, tam zamanlı bir koruma tutmaya kıyasla daha ulaşılabilir bir seçenek, ama yine de çoğumuz için bu bir lüks. Peki buna rağmen neden herkes bu app’i indiriyor?

Çünkü her geçen gün güvenlik kaygıları artıyor. İşte bu yüzden böyle uygulamalar boşluğu doldurmaya başladı.

Unutulmuş Diller Yapay Zeka ile Yeniden Canlanıyor

Amerikan yerlilerinden Michael Running Wolf, Kyra Kaya ve Madeline Gupta gibi isimler teknolojinin sadece Silikon Vadisi’nde işe yarar olmayacağını kanıtlayan isimler.

Michael, FLAIR projesini yönetiyor. Bu projede konuşma tanıma teknolojisiyle 200’den fazla yerli dilini kurtarmaya çalışıyorlar. Kyra, Hawaii Pidgin İngilizcesi’ni tanıyabilen yapay zeka araçları geliştiriyor. Madeline ise yerli çocukları sanal gerçeklik ile atalarının topraklarına bağlıyor.

Özetle kendilerini kültürlerini korumaya adamış mühendisler bunlar.

Azımızın bildiği bir konu ama diller çok hızlı yok oluyor. Birleşmiş Milletler’e göre her iki haftada bir dil kayboluyor.

Bu ekip, bunu değiştirmeye çalışıyor. Sadece dilleri değil, kültürleri de kurtarıyorlar. Tabii ki zorluklar var —veri az, dilbilim karmaşık—ama pes etmiyorlar.