Selim Yörük 30 Eki 2025

Ana Fikir #87

Ana Fikir #87

📋 Bu Sayıda;


Bültenimizi beğenecek bir arkadaşın varsa, davet et. Böylece hem o bültenle tanışır, hem de sen 1 ay boyunca tüm kaynaklara sınırsız erişim hakkı kazanırsın.

Refer a friend

Ana Fikir #87

Yalakalık Yapan” Yapay Zeka Yerine, Sizinle Kavga Edeni Seçin

Şu muhabbeti muhtemelen duymuşsunuzdur: Yapay zeka “arkadaş”ları (AI companions) yakında online flört uygulamaları kadar normalleşecek.

Kimine göre bu fikir distopik, kimine göreyse günümüzün yalnızlığına kaçınılmaz bir çözüm. Yalnız, bir konuda net olalım: İyimserler o “kaçınılmaz” kısmında haklı.

Resmen birbirimizden koptuk, bütün gün ekranlara yapışmış durumdayız. Bu boşluğu da elbet teknoloji dolduracak.

Ama işte bu tantananın (hype) gözden kaçırdığı nokta şu: Bugün geliştirilen yapay zeka arkadaşlarının %99’u resmen çöp.

Bunlar, size sohbetin “abur cubur” halini sunmak için tasarlanmış, yalaka, “aman tadımız kaçmasın” modunda botlar.

Kötü fikirlerinize “harika!” derler, vasat işlerinizi göklere çıkarırlar ve size “sen bir dahisin” gazı verirler.

Tek kişilik dijital bir yankı odası (echo chamber) bu. Hani bu belki fena bir iş modeli değildir, ama milyar dolarlık o büyük fırsat kesinlikle bu değil. Biz girişimciler için asıl odak, tam tersini inşa etmek olmalı.

Yalakalık Vadisi”ne Hoş Geldiniz

Bu soruna “Yalakalık Vadisi” (Sycophancy Valley) diyebiliriz. Neredeyse her yapay zeka geliştiricisinin tıpış tıpış düştüğü bir tuzak bu.

Tek bir şeyi optimize etmek için İnsan Geri Bildiriminden Güçlendirmeli Öğrenme (RLHF) kullanıyorlar: Kullanıcı memnuniyeti. İstiyorlar ki yapay zekayı sevin. İstiyorlar ki ona bir “beğendim” (thumbs-up) verin.

Bu, sosyal medyayı “etkileşim” metriklerine bağımlı hale getiren bozuk mantığın ta kendisi.

Sonuç?

Size asla “yanlışsın” demeyecek bir yapay zeka. Yapıcı bir fikir ayrılığına (conflict) girme kapasitesi olmayan bir yapay zeka.

Tıpkı patrona “patronum, fermuarınız açık” demeye korkan bir stajyer ekibi gibi.

Kulağa hoş geliyor belki ama gelişim için zerre faydası yok.

İnsanlar Kafa Tutan Bota Para Veriyor

2024’te Harvard Business School’da yapılan bir deneyde iki gruba bir yapay zeka asistanı için ne kadar ödeyecekleri sorulmuş.

A Grubu’na onları “destekleyecek ve cesaretlendirecek” bir bot vaat edilmiş; B Grubu’na ise işlerini “eleştirecek ve iyileştirecek” bir bot.

Daha ürünü kullanmadan bile, B Grubu eleştirel bota %266 daha fazla değer biçmiş (aylık $11.70’e karşı $3.20).

Gerçek negatif geri bildirim aldıktan sonra, B Grubu’ndaki kullanıcıların %68’i biçtikleri değeri daha da artırmış.

Bu da gösteriyor ki, istediğimizi söylediğimiz şey (onaylanmak) ile aslında para ödemeye razı olduğumuz şey (dürüst çelişki/itiraz) aynı değil.

“Yalaka”dan Uzman “Huysuz”a

Eğer aranızda yeni yapay zeka “arkadaş”ları tasarlayanlar varsa bence mevcuttaki örneklerine bakmayın.

Asıl piyasayı değiştirecek uygulama, uzmanlaşmış, yalakalık yapmayan bir yapay zeka asistan olacak. Sizin arkadaşınız olmak için değil, uzman “huysuz” olmak için tasarlanmış bir asistan.

Düşünün, bir kurucu veya pazarlamacı olarak hangisi sizin için daha değerli?

  1. Vay, harika pazarlama metni!” diyen bir yapay zeka mı?

  2. Yoksa “Bu metin olmamış. Başlığın çok genel, CTA (eylem çağrın) gömülmüş kalmış ve müşterinin asıl derdine (pain point) değinmemişsin bile. Rakip verilerine dayanarak sana üç alternatif açı sunuyorum.” diyen bir yapay zeka mı?

İkincisi için hepimiz para ödemeye hazırız bence. Mesele “kötücül” bir yapay zeka yapmak değil. Mesele “omurgalı” bir yapay zeka yapmak.

  • Kurucular için: İş modelinizi stres testine sokan, stratejinizdeki açıkları bulan ve sizi her varsayımınızı sorgulamaya zorlayan bir AI kurucu ortak.

  • Geliştiriciler için: Size acımasızca dürüst geri bildirim veren ve mimari hataları felakete dönüşmeden yakalayan bir AI kod gözden geçiricisi (code reviewer).

  • Pazarlamacılar için: Kampanya fikirlerinize meydan okuyan ve sizi daha yaratıcı, veriye dayalı çözümlere iten bir AI stratejist.

Teknoloji neredeyse o seviyeye geldi. Buradaki darboğaz LLM (Büyük Dil Modeli) değil; ödül modeli (reward model). Yalakalığı ödüllendirmeyi bırakıp; ölçülü muhalefeti, yeni (novel) bakış açılarını ve yapıcı eleştiriyi ödüllendirmeye başlamamız lazım.

Gelecek, size “evet efendim” diyen bir yapay zekada değil. Gelecek, sizi daha iyi yapan bir yapay zekada.

O zaman ben de sizi şu soruyla baş başa bırakayım: Profesyonel hayatta, sırf duymak istediklerinizi söylemek yerine, size acımasızca dürüst, uzman seviyesinde geri bildirim verecek bir yapay zekâ için hangi spesifik işte “fark ödemeye” (premium) razı olurdunuz?


Okuma Bitti, Şimdi Harekete Geç 🏃

  1. Yapay zeka ve otomasyon teknolojilerini kullanarak işini daha verimli hale getirmek için bana yazabilirsin.

  2. Yapay zeka ile daha fazla **satış yap**manın en kolay yolunu keşfedebilirsin

  3. Yazdığım **kitaplarım**ı okuyabilirsin

  4. Sevdiğim sözlerden ilham alabilirsin

Sıradaki yazılar